'Harry is dood'

'Harry is dood'

Ook vrijzinnig voorganger Anja van de Poppe schreef een in memoriam over de onlangs overleden theoloog Harry Kuitert. 

‘Harry is dood’. De woorden zijn eruit voordat ik er erg in heb. Met een opengeslagen krant zit ik nog slaapdronken aan het ontbijt. ‘En wie mag die Harry dan wel niet zijn’ vraagt mijn dochter vanachter haar iPhone. Wat moet ik zeggen? Ik ken Harry helemaal niet persoonlijk, maar toch voelt hij ergens als een verre en oude vriend. Iemand die ik altijd ontzettend hoog had zitten. Vooral vanwege zijn eerlijkheid en intellectuele moed. En zijn heldere en vlotte pen, dat zeker ook. Een vrije geest. En die moet je nog altijd met een vergrootglas zoeken.
‘Een bekende theoloog, vooral in de tijd dat ik studeerde of eigenlijk van net daarvoor’ antwoord ik. ‘Ooh’ er volgt een luide geeuw, de schooltas wordt gepakt en weg is dochterlief.

Het klinkt misschien wel wat te intiem, dat Harry. Maar zo heb ik hem altijd stilletjes voor mezelf genoemd, die professor Harry Kuitert, hoogleraar Ethiek en Inleiding (meer dan inleiden mocht hij niet!) in de dogmatiek aan de Vrije Universiteit. Dat kwam vast ook door zijn jongensachtige uitstraling en flair.

Toen ik in de tachtiger jaren in Leiden Theologie studeerde kwam professor Kuitert een keer gastcollege geven over zijn pas verschenen boek ‘Alles is politiek, maar politiek is niet alles’ (leuke vondst). De academische messen werden vooraf al geslepen, want zo ging dat eraan toe, daar in dat liberale Leiden dat toch wel met enig dedain neerkeek op het gereformeerde bolwerk van de VU.

De collegezaal zat boordevol, mensen moesten zelfs staan. En toen kwam daar op het laatste moment een wat tengere man met wapperende haren en een plastic tasje in de hand druipend van de regen de zaal binnenrennen. Prof. Kuitert dus. Hij schudde de regen van zich af en stak meteen van wal. En het eerste wat hij zei was dat hij er altijd zo plezier in had om door de regen te rennen en over plassen te springen. Dan popte er bij hem altijd dat liedje van Billy Thomas op: ‘Raindrops keep falling on my head’.

Sindsdien kan ik dat liedje niet meer horen zonder aan die glimlachende, druipende, eloquente en erudiete professor Kuitert te denken. En die academische messen? Die kwamen er natuurlijk al helemaal niet aan te pas.

Na mijn studie wilde het geval dat ik zelf het vak Inleiding in de dogmatiek moest gaan verzorgen. In Paramaribo nog wel, waar geen of nauwelijks theologische boeken te krijgen waren. Of ik de studieboeken voor de studenten dus maar zelf uit Holland wilde meenemen. 

Eigenlijk wist ik niet zoveel van dogmatiek, of beter gezegd, ik had een behoorlijke afkeer van dat vak. Tja, wat dan te doen?

Uiteindelijk ben ik met een koffer vol exemplaren van ‘Wat heet geloven?’ van de hand van Kuitert naar Suriname vertrokken. Ze moeten daar nog ergens rondzwerven.

Zo werd Kuitert mijn dogmatische metgezel in de tropen. Achteraf gezien niet de meest gelukkige combinatie. Want hoewel ik er zelf veel (en met plezier!) van opstak, was het boek niet erg aan mijn Surinaamse studenten besteed. Hoezo is God een product van onze menselijke verbeelding? Hoezo komt al het spreken over boven van beneden? Daar en toen merkte ik pas hoezeer Kuiterts theologie uit oer-Hollandse gereformeerde klei getrokken was. Van vrome dorpsdominee in het Zeeuwse Scharendijke ontwikkelde deze beminnelijke man zich tot Nietzsche’s theologische evenknie; de theoloog met de hamer. In de loop van de tijd sneuvelde op zijn scherpzinnig theologisch aambeeld het ene na het andere traditionele beeld of voorstelling van ‘het algemeen onbetwijfeld christelijk geloof’.

Voor de een voelde dat toentertijd als een ware verademing en bevrijding, voor de ander als een regelrechte mokerslag.

Inmiddels zijn Kuiterts opvattingen over God, Bijbel, Jezus en de hemel/ hiernamaals allang niet meer wereldschokkend, ook niet in de PKN, al denken veel vrijzinnigen nog steeds van wel. In de krant wordt hij al geportretteerd als een theoloog van een (voorbije) generatie.

In mijn boekenkast staat ze er nog wel. Een heel rijtje Harry’s. Intensief gelezen en gebruikt. Ook ik behoor namelijk tot die generatie, al was het dan op de valreep. Maar één boek springt er qua titel uit; ‘De dood de baas’ heet het. Het boek heeft als ondertitel ‘Gedichten belicht voor je begrafenis’. Tien jaar geleden schreef Kuitert het en wat mij betreft is het zijn mooiste en meest persoonlijke boek. En nu is die dood hem dan toch nog de baas geworden. Verdorie! Maar over zijn graf heen spreekt hij ons via dit boek nog eens toe. En ik citeer uit het voorwoord:

‘Als u dit leest kunt u van geluk spreken, u bent er nog. Heradem, beleef het moment… maak van je leven wat je kunt. Van elk mens geldt: er is er maar één in de hele wereld zoals hij, en hij is er maar voor korte tijd. Dat unieke exemplaar van de soort leeft in een cultuur waarin het meer kansen krijgt dan elders in de wereld om wat van z’n leven te maken. Het kan veel of weinig zijn, je hebt niet alles voor het kiezen, en niet alles in je macht, maar ‘er zijn’ is gelegenheid krijgen. Als straks het doek valt, zou het zonde zijn als mensen alleen maar konden zeggen: jammer dat hij er was’.

Lieve Harry, hooggeachte professor Kuitert, wat ben ik blij dat je er was. Moge je nu voor altijd door de regen rennen en in de plassen springen!

Anja van de Poppe
Voorganger van de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Flevoland

Deel dit

Steun de VVP

Laat de vrijzinnige vlinder vliegen.

WORD DONATEUR

Zoeken

Contact

Vereniging van Vrijzinnige Protestanten
Joseph Haydnlaan 2a 
3533 AE Utrecht                       
030-8801497
info@vrijzinnig.nl
Klik hier voor meer contactgegevens

twitter310facebook

   

 



Agenda

23 Nov 2017
Apeldoorn Regentessekerk

Introductie in de Amerikaanse vrijzinnigheid


23 Nov 2017
Assen Odd Fellowhuis

Lezing 'Gemeenschap scheppen'


23 Nov 2017
Oudshoornse Kerk

Lezing ´Muziek van vrouwelijke componisten´


Column

  • Column: Alles kapot!

    Beeldenstormen. Het is van alle tijden. Soms kan het nuttig zijn, maar meestal is het ingegeven door angst, aldus Foekje Dijk.