Column: Blijven hopen

Column: Blijven hopen

Wat kunnen we doen aan de situatie in OekraÏne? Staan wij machteloos? Of kunnen we met kleine dingetjes toch iets van hoop creëren? 

Afgelopen zaterdag kwamen bij ons in Gouda op de Markt honderden mensen bij elkaar om samen het Dona Nobis Pacem (Geef ons vrede) te zingen. Vanuit verlangen naar vrede, vanuit de zorg om de oorlog en ook omdat velen zo graag iets willen doen, iets willen bijdragen.

Het was een prachtig moment van solidariteit en kracht. En tegelijk confronteerde het mij juist ook met een de vraag op welke manier dit nu bijdraagt aan werkelijke verandering, en in hoeverre dit er nu echt toe doet.

In deze tijd voel ik me vaak meegesleept door een gevoel van machteloosheid. Het weinige wat ik kan doen voelt als een druppel op een gloeiende plaat. Het is prachtig om zo samen te zingen, maar welke zin heeft het in die grote wereld met al die ellende die maar door gaat?

En ook van anderen hoor ik dat ze dat gevoel van onmacht met zich meedragen. En dat de onzekerheid over hoe het verder zal gaan soms somber maakt. Zò dat je bijna de neiging krijgt je in je eigen cocon terug te trekken.

Mij helpt het dan om deze beroemde woorden van Vaclav Havel in herinnering te roepen (uit zijn gedicht over hoop):

“Hoop is niet hetzelfde als optimisme.
Evenmin de overtuiging
dat iets goed zal aflopen.
Wel de zekerheid dat iets zinvol is
ongeacht de afloop,
het resultaat.”

Die woorden inspireren mij om gewoon te blijven doen wat ik kan, ook al lijkt het nog zo nietig en weet ik soms niet wat het effect zal zijn of zelfs of het überhaupt effect zal hebben. Toch is het zinvol en geeft het betekenis aan ons bestaan. Zoals een kaarsje aansteken zinvol is. Of zoals de gebeden die overal worden uitgesproken van betekenis zijn, ook al is die betekenis ongrijpbaar en al helemaal niet in statistieken te vangen.

En we zijn het, zo voel ik het tenminste, verplicht aan al die dappere mensen in Oekraïne en Rusland die hun stem verheffen tegen de oorlog of woordeloos protesteren met alle risico’s van dien. Voor al die mensen die geen kant op kunnen of juist ver weg van hun eigen land, ook in Nederland, proberen overeind te blijven. Voor onszelf ook, om in Gods naam onze humaniteit vast te houden.

Vasthouden aan onze hoop is een teken van die menselijkheid. Juist wie weet heeft van verdriet, van angst en van kwaad, zal de waarde van hoop beseffen. Hoop is immers een levenskunst die zowel de moed geeft de status quo onder ogen te zien als de moed om daar iets aan te veranderen.

Laten we daarom met elkaar proberen hoop te houden en zo lichtend en betekenis vol aanwezig te zijn in ons bestaan. Of het nu is door een gift, door mensen in huis te nemen, door met elkaar onze gevoelens te delen of door het zingen van een lied van vrede. Alles wat hoop geeft is zinvol, hoe klein het misschien ook lijkt.

Want (zo stelde diezelfde Vaclav Havel ooit vanuit zijn ervaring van onzekerheid en zorg): “Het is ook en vooral deze hoop die ons de kracht geeft om te leven en toch steeds nieuwe dingen te proberen, zelfs in omstandigheden die zo hopeloos lijken als de onze, hier en nu.”

Blijven hopen dus en blijven zingen en al die andere kleine dingen blijven doen, want ze helpen ze ons in de juiste richting.

Kim Magnée-de Berg
Predikant van de vrijzinnige Federatie in Gouda

Deel dit