Column: De schepping en wat we er van maken

Column: De schepping en wat we er van maken

Kun je je als vrijzinnige door psalm 140 laten inspireren in de strijd tegen klimaatverandering? Ate Trox meent van wel. 

Als er één onderwerp is dat het afgelopen jaar op allerlei manieren aandacht vroeg, dan is het wel het klimaat en alles wat daarmee samenhangt:

  • de opwarming van de aarde met alle consequenties voor het leven van planten, dieren en mensen;
  • de stijging van de zeespiegel;
  • de uitstoot van fijnstof en de schadelijke gevolgen daarvan voor de gezondheid van mensen;
  • de uitstoot van stikstofverbindingen en fosfaat die grote schade toebrengen aan de natuur

Om deze ontwikkelingen te keren werden klimaattoppen gehouden maar helaas met zeer matige resultaten. In eigen land probeert de regering ook maatregelen te treffen met als belangrijkste resultaat de protestacties van boeren en bouwers die als producenten van schadelijke stoffen daarmee te maken krijgen. Dit onderwerp zal ook het jaar dat voor ons ligt de nodige aandacht vragen.

Misschien vraagt u zich nu af waarom dit op de website van de Vrijzinnige Protestanten staat. Hoort dat hier wel thuis?

Ik denk dat het antwoord op die vraag ja moet zijn omdat de Bijbel, waardoor wij ons laten inspireren, de mens ook verantwoordelijkheid geeft voor de aarde en wat daarop leeft.

Leest u bijvoorbeeld eens Psalm 104. In deze psalm wordt de aarde bezongen als een samenhangend geheel van de natuur met planten, dieren en mensen. In moderne termen zou je kunnen zeggen: er wordt een prachtig ecosysteem bezongen waarin alles zijn plaats heeft: zon, maan en sterren, zeeën en rivieren, planten, dieren en mensen. Een lofzang op de aarde.

Om misverstanden te voorkomen: daarmee zegt het lied niets over schepping of evolutie, nee het bezingt vanuit het geloof de plaats van al wat is in het geheel. En natuurlijk bezingt het lied de aarde vanuit de beelden die men had in de culturen van het Midden-Oosten van die tijd. Daarin werd de aarde gezien als een platte schijf met daaromheen en eronder water. De hemel met zon, maan en sterren was een koepel en daarboven ook weer water. Dat laatste als verklaring voor de regen die er valt.

Het loflied van de Psalm biedt voor alles op aarde een plaats en geeft ook de mens een plaats binnen het geheel van al wat is. God, de aarde, de planten en de dieren en de mensen, ze zijn alle nauw met elkaar verweven. Dat is het wereldbeeld van de dichter van deze psalm.

Het is dus niet een beeld van God, ver weg in de hemel en de aarde met alles wat er is en leeft apart daarvan gezet.

Wanneer je vanuit de gedachten van de psalmschrijver gaat denken, dan ligt het voor de hand om ook vanuit het geloof te kijken naar en ons te bezinnen op de manier waarop wij met de aarde omgaan.

Te kijken naar hoe wij de aarde naar onze hand proberen te zetten, naar hoe wij de aarde vervuilen, naar hoe wij reageren op het verdwijnen van planten- en diersoorten en dat alles omdat we ons als mensen centraal stellen.

Vanuit het geloof zouden we ons veel meer moeten bekommeren om de vraag hoe wij als mensen - als medebewoners van deze aarde, met al onze kennis en vaardigheden - verantwoordelijk zijn voor deze aarde met alles wat daarop is aan levende en niet-levende natuur en hoe wij ons verantwoordelijk weten en die verantwoordelijkheid ook op ons nemen.

Het afgelopen jaar verscheen een rapport van een Internationaal Platform over biodiversiteit. Biodiversiteit is de verscheidenheid van alle leven op aarde. Dus alle soorten bacteriën, planten, schimmels en dieren, inclusief de mens.

In dat rapport wordt de staat van de biodiversiteit op wereldniveau beschreven. Daarin staat dat menselijke activiteit niet alleen vernietigende gevolgen heeft voor het klimaat, maar ook voor de biodiversiteit. Bossen verdwijnen, oceanen worden overbevist en verzuren. Land, lucht en water raken steeds meer vervuild waardoor meer dan een  miljoen planten- en diersoorten met uitsterven worden bedreigd. En volgens het rapport zetten we daarmee ook ons eigen bestaan op het spel.

Wanneer we dat serieus nemen, zullen we onze eigen manier van leven kritisch moeten bekijken. Dan zal niet, zoals tot nu toe gebruikelijk, het economisch belang maatgevend moeten zijn voor beslissingen, maar zullen ook de gevolgen voor en de effecten op biodiversiteit en klimaat minstens even zwaar moeten wegen.

Dan komt natuurlijk ook de vraag: hoe duurzaam zijn we zelf? Zijn we bereid om zelf ook stappen te zetten om anders te gaan leven? Hoe kijken we naar onze eigen rol bij dit probleem? Hoe staan we daarin? Wat vinden we ervan?

Dat zijn vragen waar we in het jaar dat voor ons ligt mee geconfronteerd zullen worden en waar we individueel en met elkaar een antwoord op moeten proberen te vinden.

Dan zullen we creatief moeten worden en blijven. Dan zullen politiek en bedrijven, maar ook wijzelf, beslissingen moeten nemen om de aan ons toebedeelde aarde te bewaren.

Ate Trox
Bestuurslid van de VVP Groningen

Deel dit