Column: Fantoompijn

Column: Fantoompijn

Nooit vergeet ik de eerste keer dat ik als meisje in aanraking kwam met het vreemde verschijnsel fantoompijn. 

Schuin achter ons woonde Hendrik. En Hendrik greep zo nu en dan naar het stompje van zijn afgezette rechterbeen. Dan had hij jeuk aan zijn grote teen. Ik begreep er niets van! Die grote teen maakte al jaren geen onderdeel meer uit van Hendrik.

Later leerde ik dat dit een heel normale, veelvoorkomende pijnsensatie is bij amputaties. Het hersengebied, dat oorspronkelijk correspondeerde - laten we zeggen met de jeukende teen van Hendrik – is ook na de amputatie nog steeds actief. Hersenen zijn kennelijk trage verwerkers van nieuwe fenomenen.

Zou er ook een soortgelijke beweging aan de hand kunnen zijn bij het verwerken van het feit dat onze (kerkelijke) samenleving drastisch is veranderd, maar dat dit maar niet tot de halsstarrige hersenen door wil dringen? Destijds volgde men het hele kerkelijke verhaal, de zijpaden werden slechts bij uitzondering aangegeven. Een (studie)boek wordt thans niet meer geheel gelezen, doch men leest wat nodig is. Er wordt van links naar rechts gehopt, van associatie naar associatie, van fragment naar fragment.

Deze door de digitale techniek ontstane manier van denken, maakt op generaties van oudere stempel een verwarde, onsystematische indruk. Ja, wekt zelfs irritatie.

Wat zou het een zegen zijn om niet in deze verwardheid te verdwijnen, maar deze juist te kunnen zien als aanvulling op en vervanging van oude redeneerwijzen. Het geeft nieuwe inzichten en handvatten om de overdaad aan toestromende informatie te verwerken.

Ook het vertrouwde westerse wereldbeeld, opgehangen aan (bijbel)verhalen, wankelt. Het Grote Verhaal wordt geleidelijk aan vervangen door een veelheid aan kleine, fragmentarische en associatieve verhaaltjes. De emoticon maakt plaats voor de schriftcultuur. Verwarrend? Gemis? Of gewoon, fantoompijn omdat onze hersenen niet zo snel kunnen schakelen?

Foekje Dijk
Voorganger van de VVP Assen

Deel dit