Column: Geen kwestie van geloven

Column: Geen kwestie van geloven

Het christendom is een beetje de weg kwijt, aldus Rinus van Warven. Waar is de taal van het hart gebleven?

Het christendom is al vroeg in haar geschiedenis de weg kwijt geraakt in het doolhof van de taal. En ik zeg er meteen maar bij dat ik niet helemaal zeker weet of het wel het privilege van het christendom is om de weg kwijt te raken. Doen jodendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme het dan zoveel beter? Nou, van het moderne hindoeïsme kun je zeggen dat er hard gewerkt wordt aan de her-ijking van haar taal. Ze moest wel: in Nederland wonende hindoes beseffen – tegen wil en dank - maar al te goed dat ze de ‘Look and Feel’ van het hindoeïsme te danken hebben aan de westerse godsdienstwetenschap die van het oosten nooit veel heeft begrepen.

Wie zegt dat het hindoeïsme polytheïstisch is, heeft niet z’n best gedaan om het begrijpen. Want wat zegt de moderne hindoe als hij beweert dat alles een uitdrukking is van dat/die Ene? Hoe dan ook: het nodigt de moderne hindoe uit om op zoek te gaan naar de bron van taal en religie.

Overbodig misschien om te zeggen dat het jodendom altijd heel erg taalgevoelig is geweest: er is alleen maar die Ene. En zeg het overigens maar niet tegen de anderen. Die weten dat toch niet. Het is namelijk geen kwestie van geloven, dat is een innerlijk weten. En hoe zit het met de islam? De islam heeft momenteel een zeer ernstig probleem bij de kop. Hoe kunnen we er voor zorgen dat de meerderheid van de gelovigen in de oemma (de wereldgemeenschap) de taal van de hemel (lughat al-sama) blijft verstaan als de liefdevolle taal van de barmhartige? Ze heeft daar haar handen vol aan.

En dan het christendom. Het christendom daarentegen lijdt aan een soort intellectuele luiheid die zijn weerga niet kent. Ze heeft zich op laten sluiten in de gevangenis van de taal. Ik durf het hardop te zeggen omdat het mijn eigen taalveld is. Ik hoorde pas geleden de opmerking dat veel religieuze en levensbeschouwelijke organisaties momenteel lijden aan een soort spiritueel HIV-virus: het virus van Huisvesting, Identiteit en Voorlichting. Op het moment dat de energie eruit is, wordt er alleen nog maar gesproken over Identiteit. Of over de vraag hoe je weer aandacht kunnen genereren voor je club?

En wat is er dan mis met de taal van het christendom? Welnu, ze blijft vaak steken in de taal van de Middeleeuwen. Hard, juridisch en formeel. Iemand vroeg me pas geleden wanneer ik tot Het Geloof ben gekomen. En in ene keer wist ik het weer. Ik ben nooit tot Het Geloof gekomen en ik zal er – in hemelsnaam – ook wel voor zorgen dat me dat ook nooit gebeurt.

Toch weet ik me in verbinding met de bron van het Levende Leven. Ik ben geen Believer, ik zal nooit een aanhanger worden van welke geïnstitutionaliseerde leer dan ook. Ik sta wel voor de uitdaging om in deze moderne tijd te doorvoelen wat het betekent om een navolger te zijn van grote leraren als Jezus. Wil het christendom overleven dan zal haar taal minder hard, minder zakelijk en minder juridisch moeten worden. Ik hoef in de taal van de religie namelijk helemaal niet te geloven dat er een koe in het weiland staat. Dat kan ik zelf wel zien. Ik wil in de taal van het mededogen graag geloven - in de zin van: er op vertrouwen - dat die koe er volgende week nog staat. Maar dan zullen we echt een andere taal moeten leren spreken: de taal van het hart.

Rinus van Warven
Rinus is theoloog, programma-maker, journalist, schrijver en acteur

Deel dit