Column: Het feest van kitsch en kunst

Column: Het feest van kitsch en kunst

Gaat Kerst alleen maar over kitsch, of ook nog over kunst? Stephan de Jong vraagt het zich af in zijn nieuwe column. 

Met kerst proppen we Nederland vol met glitter. Ik vind het stiekem wel gezellig. Dierbare kinderherinneringen komen weer boven. Maar gek eigenlijk dat kerst vooral een tijd vol kitsch is; kerst heeft zo veel indrukwekkende kunst opgeleverd.

Op de latere schilderijen van Rembrandt zijn vaak nadenkende, in zichzelf gekeerde personen te zien. Dat geldt ook voor zijn allerlaatste schilderij. Daarop staat de hoogbejaarde profeet Simeon die het kind Jezus in zijn armen houdt. De manier waarop diens blik is weergegeven, valt mij op. Simeons oude, halfblinde ogen zijn geloken, maar hij lijkt meer te zien en verder te kijken. Wat hij ziet? Rembrandt geeft geen antwoord. Het is aan mij om over deze vraag te peinzen.

Goede kunst vult niet te veel in. Kunst leeft van de open ruimtes. Zij gaat verder dan woorden kunnen reiken. Dat geldt ook voor geloof. ‘Muziek, poëzie, religie - ze ontstaan allemaal in de ontmoeting met dat waarvoor de rede geen begrippen en de taal geen namen heeft.’ (Abraham Joshua Heschel) Hoewel in kunst noch geloof noch het verstand uitgeschakeld is, begint zij niet bij het verstand. Zij ontspringen aan wat buiten mijn begrip valt, maar toch ook niet geheel buiten mijn bereik blijft.

Wat betreft het kind Jezus, de oude Rembrandt heeft, denk ik, begrepen dat goede vragen meer zeggen dan antwoorden.

Stephan de Jong
Voorganger van de protestantse gemeente in Bussum

 

Deel dit