Column: Vrijzinnigheid van de ziel

Column: Vrijzinnigheid van de ziel

Tina Geels gaat graag terug naar haar vrijzinnige vrienden in Transsylvanië, want daar proeft ze de vrijzinnigheid van de ziel.

Vrijzinnigheid van de ziel

Opnieuw Transsylvanië, magisch heuvelland, zo ooit door Olaf Tempelman aangeduid in de Volkskrant, midden in het huidige Roemenië. Brandpunt van protestantse vrijzinnigheid uit de oud-Europese cultuur. Vrijheid van godsdienst bij het verdrag van Torda in 1568: dus ook voor de dissidenten als de vrije christenen. Later noemden zij zich Unitariërs.

Een springlevende Hongaarse minderheidskerk te midden van het Ortodoxe Roemenië. Internationaal werken we samen met deze vrijzinnige partners in de IARF (International Association for Religious Freedom)

In 2001 brachten wij vanuit de remonstrantse gemeente Utrecht, waar ik predikant was, een verkennend bezoek aan Sf. Gheorghe een van de grootste unitarische gemeenten in Transsylvanië. Zou een partnercontact mogelijk zijn?

Met mijn gezin, de beide boys nog klein, kwam ik aan het begin van de dienst de kerk binnen, toen nog in een oud versleten gebouw. Het orgel begon te spelen en de tranen liepen over mijn wangen. Er brak iets van binnen. Alsof mijn ziel thuiskwam in de oude Hongaarse melodieën. Ik ben niet zo van de reïncarnatie, maar hier gebeurde wel iets onverwachts, iet van herkenning.

Golven van warmte en hartelijkheid kwamen naar ons toe. Het aansteken van waxinelichtjes als voorbeden bij het delen van joy and sorrow. Nog maar een paar jaar overgenomen van de UU (Unitarians and Universalists) in Amerika.

Ik voelde een diepe geestelijke verbondenheid. Geen vrijzinnigheid van de koude grond maar doorleefde spiritualiteit vanuit een ver verleden. Vrijzinnigheid verbonden met emoties van een persoonlijk levensverhaal ingebed in de geschiedenis van deze onderdrukte vrije christenen.

Met gevoel voor dramatiek, het koesteren van oude pijn, niet verwerkte trauma’s, zijn zij trots en zelfbewust. Het zit in de genen van de Hongaren. Na 15 jaar is die ervaring van verbondenheid niet veranderd wel verdiept. Er wordt veel gelachen, gezongen en gedanst. Het leven wordt hier gevierd in alle kwetsbaarheid en in alle voorlopigheid.

Vrijzinnigheid van de ziel, klinkt bij hen door in een persoonlijk stil gebed aan het begin van elke kerkdienst.

Vrijzinnigheid van de ziel, voel ik ook bij de viering van de Maaltijd als ritueel zonder sacramentele betekenis. Met veel toewijding wordt brood en wijn gedeeld. Vanouds in de kring, eerst de mannen daarna de vrouwen.

De heelheid van een gebroken leven door pijn en vreugde steeds opnieuw verdiept.

Wij komen ook dit voorjaar terug om nieuwe inspiratie op te doen bij deze vrome vrijzinnigen, die onze vrienden zijn geworden. Zij inspireren ook ons met een doorleefd geestelijk leven als anker in de tijd. Het geeft hen richting en houvast.

Is dit het waar de Nederlandse vrijzinnigheid naar op zoek is? Verdieping van het eigen geestelijk leven, doorleefd, beproefd en gedeeld? In verbinding met je eigen levensverhaal, in hoofd, hart en in de diepte van de ziel?

Transsylvanië opnieuw, die oude plek waar het wachtwoord van liefde in vrijheid is doorgegeven. Door pijn en dood gelouterd. Voor mij en vele anderen loopt de route van mijn leven over dat oude magische heuvelland van Transsylvanië.

Tina Geels
Predikant van de VVP Delft

Deel dit