De verzonnen Jezus

De verzonnen Jezus

Stel dat Jezus een fictief persoon is. Heeft deze man ons dan nog wat te zeggen? Hebben zijn uitspraken en verhalen dan nog betekenis?

Is het vloeken in de kerk om te zeggen dat Jezus nooit bestaan heeft? Dat hij een verzinsel is. Een creatie van de menselijke geest... Kun je christen zijn wanneer je niet gelooft in het bestaan van de centrale persoon van het christendom?

In de afgelopen jaren is er zowel binnen als buiten de Protestantse Kerk veel gediscussieerd over het bestaan van God. Is hij het Opperwezen of is het slechts een prodcut van onze fantasie?

Over het al dan niet bestaan van Jezus wordt in de kerk niet zo veel - in ieder geval niet luid en duidelijk - gesproken, al heeft het debat over de historiciteit van Jezus oude papieren. Tegen het einde van de negentiende eeuw kwam het bijbelkritisch onderzoek op en daarmee de vraag: heeft Jezus wel echt bestaan? Wie de primaire bronnen (de evangeliën) er op naslaat, merkt dat wij erg weinig weten over deze man die geboren is in een stal. Sterker nog: de vier evangeliën spreken elkaar op bepaalde punten zelfs tegen! Secundaire bronnen die verhalen over de bijzondere zoon van een timmerman zijn er vrijwel niet. Hoe geloofwaardig is deze hele erfenis dan?

In vrijzinnige kringen is er ruimte om over deze vraag na te denken. Sterker nog: het zijn vooral vrijzinnigen die de discussie hierover al anderhalve eeuw aanzwengelen. In dezelfde kringen is het ongeveer gemeengoed om Jezus als mens te zien en niet als de uitverkoren Zoon van God, de Verlosser, de Heiland. Jezus als iemand van vlees en bloed, niet veel anders dan jij en ik. Toch hoor je niet vaak mensen zeggen die niet geloven in Jezus. Toch wil ik een lans breken voor deze enkelingen, want eerlijk gezegd maakt het helemaal niet uit of we er vanuit gaan of deze achterachterkleinzoon van Koning David ooit door het Heilige Land heeft rondgezworven.

Kunnen fictieve verhalen ons inspireren? Kan een gebeurtenis die nooit heeft plaatsgevonden ons aan het denken zetten? Of om het oneerbiedig te zeggen: hebben we wat aan een sprookje? Natuurlijk! Of hij nu wel of niet bestaan heeft, de verhalen over Jezus zeggen ons wat, houden ons een spiegel voor. Ze vertellen ons over hoe we kunnen leven met elkaar, hoe wij medemens kunnen zijn. In dat geval gaat het niet om de historiciteit van het geheel, het gaat om het verhaal en daarin schuilt een enorme kracht. Vooral wanneer dat verhaal in de loop der eeuwen doorleefd is, voorgeleefd is. Daar straalt meer kracht uit dan ooit uit een godenzoon zou kunnen stralen.

Erik Jan Tillema
Kerkelijk inspirator van de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Hilversum

Deel dit