Vrijzinnige Thomas

De kerkhervormer Thomas a Kempis (+/- 1380-1472) staat momenteel weer volop in de belangstelling. Veel christenen herontdekken deze man die samen met Geert Groote een van de voormannen van de Moderne Devotie was. Hij is vooral bekend
geworden dankzij zijn boek De navolging van Christus dat ingaat op de relatie tussen mensen en God.

In met name de orthodoxe hoek van het christelijke erf is Thomas al zeer populair. Thomas zou op gedetailleerde en nauwkeurige wijze de omgang met God onder woorden kunnen brengen en dat gaat er bij de mannenbroeders in als gesneden koek. Maar de laatste tijd omarmen steeds meer christenen hem – ook niet-orthodoxe christenen. Deze mensen vinden nu in zijn teksten woorden die inhoud kunnen geven aan een vorm van geloven die past bij de moderne samenleving; een soort neo-orthodoxie.

Maar past Thomas a Kempis ook bij vrijzinnigen? Zijn teksten ademen een zeer grote vroomheid, bevindelijkheid en mystiek. Ideale kost voor orthodoxe gelovigen, maar… ook ideale teksten voor vrijzinnigen! Want Thomas legt veel nadruk op de geloofservaring, de mystiek en de inspiratie. Dat zijn woorden waar vrijzinnigen ook wat mee hebben.
Orthodoxe gelovigen zullen in de teksten van Thomas een omschrijving vinden van de God de Vader, die zijn Zoon naar de aarde stuurde om voor ons te lijden. Vrijzinnigen zullen in de teksten mooie omschrijvingen vinden van geloofservaringen, van hoe de onnoembare God ervaren kan worden. Vrijzinnigen zijn wars van dogma’s en leerstellingen, maar de geloofservaring is voor hen een absolute bron voor het geloof. En over die bron heeft Thomas het.

Het hangt er allemaal vanaf hoe je de teksten van Thomas leest. Iedereen leest – en interpreteert – op zijn of haar eigen manier. Niemand kan objectief lezen; we lezen altijd subjectief. Tijdens het lezen nemen we onze eigen ervaringen, ideeën en gedachtes mee en die verweven we met de tekst die we lezen. Zo kan het dat een orthodoxe gelovige in de teksten van Thomas een bevestiging van zijn geloof leest, terwijl een vrijzinnige hetzelfde ervaart.
Dat geldt natuurlijk ook voor de Bijbel: iedereen leest dit boek op een eigen manier en vindt daarin bevestiging van het eigen geloof. Daarom zijn er zo enorm veel interpretaties van de bijbelse geschriften mogelijk.
Datzelfde geldt dus voor Thomas. De orthodoxie kan hem niet claimen. Thomas is van iedereen die hem leest.

Sinds kort heeft Thomas zijn eigen glossy, in navolging van Calvijn, Arminius en Menno Simons. Een mooi ogend blad met interviews en artikelen die een relatie hebben met Thomas. Het is mooi om te zien dat niet alleen orthodoxe gelovigen in het blad aan bod komen.

Erik Jan Tillema
Interim-beleidssecretaris VVP

 

Deel dit