Column: Misschien is er hoop

Column: Misschien is er hoop

Wat levert ons de verschuivende moraal op, zo vraagt Karl van Klaveren zich af. Een antwoord vindt hij op een opmerkelijke plek: in de bijbelse Klaagliederen. 

De grenzen van de moraal lijken in onze tijd behoorlijk te verschuiven. Roken wordt taboe verklaard. #MeToo zet de seksuele revolutie op stelten. En recentelijk is “I am Amsterdam” te licht bevonden in Mokum. De bij toeristen zo populaire slogan zou te individualistisch zijn en geen goed visitekaartje voor de stad.

Over toeristen gesproken: ook zij belanden steeds vaker in het verdomhoekje. Met hun rusteloze vlieggedrag worden ze gezien als ‘de nieuwe bankiers’: eerstverantwoordelijken voor de opwarming van de aarde. En ondertussen scharen de kerken van Den Haag zich met een 24/7-kerkdienst om een Armeens gezin dat dreigt te worden uitgezet.

Wat je ook van dat alles mag denken, één ding lijkt zeker: de moraal is flink in beweging. Sommigen vragen zich af: groeit er een nieuwe ‘wij’-cultuur? De vrees van vroeger – ‘de moraal wordt steeds losser’ – is in elk geval niet bewaarheid. Moraal verandert slechts en wel voortdurend.

Zoiets kan verwarrend werken. Toch zijn er in dit chaotisch veranderingsproces ook constanten, denk ik. Want zijn wij in ons moreel heen en weer gependel niet steeds op zoek naar balans: tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen het belang van het individu en dat van het collectief?

Wat ook een constante lijkt is dat er steeds nieuwe groepen in het moreel debat worden betrokken. Eerst ging het over de rechten van burgers (ca. 1775), daarna over die van slaven (ca. 1850), weer later ging het over vrouwenrechten (ca. 1900).

Onze eigen tijd zet dat spoor voort met discussies over genderrechten, dierenrechten en de rechten van de aarde. Het lijkt wel alsof de droom van vrede en recht steeds grotere kringen trekt. Zouden we dan toch kunnen spreken van vooruitgang in de geschiedenis? ‘Misschien is er hoop’ (Klaagliederen 3:29), schiet me te binnen. Dat lijkt me wel een mooie toekomstgedachte.

Karl van Klaveren
Voorganger van de Houtrustkerk in Den Haag en de Adventskerk in Zoetermeer

Deel dit