Hoe houdt een vrijzinnige voorganger het vol?

Hoe houdt een vrijzinnige voorganger het vol?

Hoe houdt een vrijzinnige voorganger het vol? Deze vraag kwam bij mij opborrelen doordat ik zelf een beetje van het vak ben gaan proeven.

Door: Jasper van der Horst

Vier jaar geleden begon ik met de opleiding aan het OVP in Bilthoven, nu ben ik bezig met de afronding aan Windesheim. Het onderwerp voor mijn afstudeeronderzoek diende zich min of meer vanzelf aan, na mijn stage bij de Vrijzinnigen in Kampen. Voorganger-zijn is mooi werk, dat had ik wel ontdekt. Voorgaan in zondagse vieringen vind ik leuk en ik ben graag met mensen in gesprek. Maar er komt nog veel meer bij kijken, in vaak veel te weinig tijd.

Burn-out

Eerlijk gezegd was mijn vooronderstelling een beetje sceptisch. In de literatuur stuitte ik op onderzoeken die gingen over burn-out en andere problemen bij predikanten. Het beeld was: veel te veel uren maken, nooit klaar, een gevoel van overbelasting en onbekwaamheid. Deelnemers aan deze onderzoeken waren over het algemeen fulltime voorgangers in wat orthodoxere kerkverbanden. Ik vroeg me af of het ook zo zou zijn in een vrijzinnige gemeente of vereniging, met doorgaans kleinere dienstverbanden. Daarbij wilde ik niet inzoomen op de problematische kant, maar op zoek gaan naar ingrediënten voor succes. Zo kwam ik op mijn onderzoeksvraag: Wat hebben vrijzinnige voorgangers nodig om hun werk met voldoening te doen?

De kern van mijn onderzoek bestaat uit interviews met vijf vrijzinnige voorgangers, die zijn aangesloten bij Vrijzinnigen Nederland (VN), de Vereniging van Vrijzinnig Protestanten (VVP), of beide. Door het kleine aantal kunnen de uitkomsten niet representatief zijn voor de hele groep, het geeft mogelijk wel een indicatie.

Tijdsbesteding

Als eerste valt op dat deze vijf voorgangers hun tijdsbesteding goed in de gaten houden. Het lukt niet om alles binnen de uren van de (parttime) aanstelling te doen, maar er zit duidelijk een rem op. De een is voorganger op meer dan één plek, de ander heeft daarnaast ook ander werk, dat maakt dat de hoeveelheid tijd per definitie begrensd is.

Dat sommige zaken in eigen tijd moeten, zoals het bijhouden van literatuur, wordt niet als probleem ervaren. Verder zijn deze voorgangers bewust bezig met de verdeling van hun tijd en energie. Voor de meesten geldt dat bestuurlijke en organisatorische zaken niet favoriet zijn en zelfs een flinke energievreter kunnen zijn. Liever is men bezig met een viering. Ook dat kan energie kosten, maar die krijg je weer terug als het goed is verlopen.

Losheid

Ik heb ook gevraagd naar persoonlijke motivatie en inspiratie. Deze voorgangers doen hun werk met overtuiging en betrokkenheid, en tegelijk met enige losheid. De betrokkenheid is er vooral bij de mensen waarmee ze werken. Die mensen vormen hun belangrijkste bron van inspiratie. De losheid is te zien aan het feit dat deze voorgangers dit werk niet zien als een roeping of opgelegde taak, maar als een mooi beroep, dat ze graag doen zolang het kan. Als het niet meer kan, dan komt er wel weer wat anders.

Wederkerigheid

Wat vrijzinnige voorgangers echt nodig hebben, is wederkerigheid. Wat je te horen krijgt in een pastoraal gesprek, of de reactie die je krijgt op een overweging, dat is van cruciaal belang. Een ander belangrijk punt is contact met collega’s. Sommigen doen dat gericht in de vorm van intervisie, anderen hebben daar andere vormen voor gevonden. Ook persoonlijke ontspanning is onmisbaar, voor ieder op een eigen manier. Deze vijf voorgangers doen hun werk met voldoening, juist omdat ze kunnen relativeren. Misschien is dat wel typisch vrijzinnig. Zolang je open en kritisch blijft, zowel naar anderen als naar jezelf, kun je het als voorganger heel lang volhouden.

Het gehele afstudeeronderzoek kunt u opvragen bij Jasper, via jaspervdhorst @ outlook.com

Deel dit