Leesvuur in tijden van corona

Leesvuur in tijden van corona

Lezen is niet alleen maar een boek openslaan. Het opent bijna letterlijk werelden. Daarom roept Hetty Zock op om te blijven lezen!

‘Zo, ik ben klaar met hamsteren’ – dat stond onder een foto op de Facebookpagina van een vrijzinnig predikant. Je zag een studeerkamer vol boeken, met op de voorgrond een extra plank met recent aangeschaft leesvoer.

door Hetty Zock
Dit artikel verscheen eerder in VrijZinnig, het blad van de VVP

Je mag jezelf gelukkig prijzen in deze dagen van corona, als je van lezen houdt. Of het nu beroepsmatig is, of door het noodgedwongen vele thuiszitten. Waarom lezen mensen? Wat brengt het je? Lezen is in de eerste plaats prima ter ontspanning en afleiding: je even helemaal onderdompelen in een andere wereld, waar je aan deel kunt nemen vanuit een veilige waarnemerspositie; even niet hoeven denken aan het dagelijks leven en alle problemen in de wereld. Zelf ben ik dol op detectives, zoals die van Ellis Peters over de Middeleeuwse monnik Broeder Cadfael. Ze bieden sympathieke hoofdpersonen waar je je mee kunt identificeren en een spannend verhaal; er zijn problemen die overwonnen moeten worden – maar het loopt altijd goed af.

Lezen opent werelden

Een beetje escapisme op zijn tijd moet kunnen, maar lezen biedt meer dan dat. Boeken kunnen nieuwe werelden openen: ze laten, feitelijk of fictief, zien hoe het toegaat in andere (sub)culturen en tijden, en presenteren andere – verrassende, verwarrende, prikkelende – manieren van leven. Een goede schrijver vertelt zowel over de buitenwereld als de binnenwereld van personages. Zo schetst Louis Couperus het burgerlijk milieu in Den Haag en het koloniale leven in Indië rond 1900. Het gaat over de toen vanzelfsprekende hiërarchische verhoudingen tussen de ‘sahibs’ en de inheemse bevolking, maar ook over hoe de hoofdpersonen het ‘fin de siècle’ beleven – verveling, agressie en een melancholisch besef van ‘de dingen die voorbij gaan’. Door te lezen leer je veel verschillende nuances van ervaringen en gedrag kennen, deels herkenbaar maar deels ook niet. Dat helpt om je beter te kunnen verplaatsen in een ander. Lezen prikkelt de verbeelding en bevordert zo empathie.

Gesticht worden

En om nog een stapje verder te gaan: je kunt ook lezen ter inspiratie, of het nu de bijbel, poëzie of literatuur is. Lezen stimuleert levensbeschouwelijke bezinning en ontwikkeling. Literatuur verbeeldt algemeen menselijke existentiële thema’s, levensvragen en morele dilemma’s, zoals Albert Camus’ nu weer veel gelezen roman ‘De pest’. Dat boek gaat ineens als een actueel spiegelverhaal functioneren: Hoe zet zo’n besmettelijke ziekte humaniteit onder druk? Hoe ging dokter Rieux om met die bedreiging en hoe doen wij dat? In de populaire Harry Potter boeken ervaren lezers (jong én oud) de kracht van fantasie, humor en solidariteit, en gaat het over hoe je angst voor het ongrijpbare kunt overwinnen en om kunt gaan met de ambivalentie van goed en kwaad, in jezelf en in anderen. Zo kun je door lezen worden ‘gesticht’ – geïnspireerd en aangevuurd tot actie. Zoals vaak gezegd: Goede romans helpen niet zozeer aan het leven te ontsnappen maar om te leren leven.

Dat maakt ook duidelijk dat lezen geen solitaire bezigheid is: het brengt je juist in contact met anderen. Kunst biedt ‘een mentaal samenzijn’. Je herkent jezelf – of juist niet – in de anderen waarover je leest, en zo komt een interne dialoog op gang. In leesclubs en gesprekskringen kun je die dialoog verder voeren. En als we dat even niet fysiek kunnen doen, dan doen we het toch digitaal? Bijvoorbeeld via een gedichtenestafette per email of online voorlezen aan kleinkinderen. Dus: houd het vuurtje gaande en blijf lezen!

Hetty Zock verzorgt ook de lezing 'Harry Potter en de zin van het leven' (lees hier meer)

Deel dit