‘Bij pionieren zijn de vragen belangrijker dan de antwoorden’

‘Bij pionieren zijn de vragen belangrijker dan de antwoorden’

‘Pionieren is niet nieuw,’ zegt predikant Otto Grevink. ‘De kerk doet het al eeuwen, maar het is op dit moment wel een antwoord op de vraag hoe we de toekomst van de kerk vorm kunnen geven. Ook die van vrijzinnige kerken.’

Otto Grevink is onlangs door de theologenbeweging Op Goed Gerucht aangesteld als de start- en pioniersbegeleider van ruimzinnige pioniersplekken. Dit betekent dat hij kerkelijke gemeenten, die er over nadenken om te gaan pionieren, op gang kan helpen en kan ondersteunen.

Onder ruimzinnige pioniersplekken vallen zowel plekken die zich verbonden voelen met Op Goed Gerucht als met de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten.

Zelf pioniert Otto op een protestants-christelijke basisschool in Waalwijk. ‘Zo’n tachtig procent van de leerlingen gaat niet of nauwelijks naar de kerk en is dus ook minder bekend met het geloof. Maar vanuit de ouders is er wel sympathie tegenover de kerk.’ Het kostte hem vijf jaar om de pioniersplek op te zetten en het plan was om activiteiten te organiseren waarbij leerlingen geloofsvragen kunnen bespreken, op een creatieve manier kunnen werken met bijbelverhalen en waar leuke ontmoetingen kunnen plaatsvinden. ‘Vanwege corona zijn we nu vooral online bezig, met bijvoorbeeld filmpjes over bijbelverhalen.’

Otto vindt het prachtig om samen met de leerlingen de oude bijbelverhalen te ontdekken en erachter te komen wat het voor hen betekent. ‘We hebben er allemaal lol in.’

Waarom is pionieren eigenlijk belangrijk?

De traditionele kerk is niet voor iedereen de aangewezen plek om bezig te zijn met levensvragen en zingeving. Omdat de kerk bijvoorbeeld niet in hun blikveld zit of omdat ze er niet bekend mee zijn.

Als je in de kerk blijft zitten, zul je die mensen niet bereiken en daarom is het belangrijk om naar buiten te treden: mensen opzoeken en vanuit hun leefwereld het geloof ter sprake brengen.

Het is net als wat Jezus zelf deed: bij de mensen zijn en proberen daar iets nieuws te creëren.

Daarbij is het belangrijk om kritisch naar jezelf en de traditie te zijn. Want bij pionieren zijn de vragen belangrijker dan de antwoorden.

Waarom is het belangrijk dat ook vrijzinnige gemeenten gaan pionieren?
Kort gezegd: als je toekomst wil hebben, moet je gaan pionieren.

Als ik het wat uitgebreider mag formuleren: pionieren is wat mij betreft een deel van het antwoord op de vraag hoe de toekomst van de kerk eruit gaat zien. Het is niet het antwoord en ook niet het enige antwoord, maar het biedt wel mogelijkheden. Omdat het een goede manier is om bij de mensen te komen. We moeten namelijk niet verwachten dat de mensen naar ons toe komen.

Als we ons dus willen verankeren in de toekomst, dan moeten we naar buiten treden en pionieren is daarbij een mogelijkheid.

Vrijzinnigen lopen liever niet met hun geloof te koop. Pionieren is dan lastig. Zij willen het geloof niet brengen, of nog erger: het opdringen.

Ik herken het pijnpunt. Maar ik zou willen zeggen: dat wat ik God noem, geeft aanknopingspunten in het leven van mensen. En ik ben als pionier op zoek naar die aanknopingspunten.

Je kunt het ook anders formuleren: als pionier breng je het geloof niet, want God is al in de wereld aan het werk.

Er zijn mensen die ervaren dat er iets gebeurt in hun leven (wij kunnen zeggen: God doet iets met hen), alleen hebben zij er geen taal voor om dat te duiden. Ik zou graag met die mensen het gesprek willen aangaan om met hen op zoek te gaan naar wat het voor hen betekent. Ik hoef hen niks te brengen en ik heb ook geen vooropgezet doel. Ik wil alleen helpen om dat wat God al in beweging heeft gezet, inhoud en duiding te geven. Ik probeer hun niets op te dringen, ik probeer met hen iets op te diepen.

Een ander punt: veel vrijzinnige kerken hebben er geen behoefte aan om te pionieren omdat ze zeggen dat ze al veel organiseren voor mensen van buiten.

Ik kan me voorstellen dat er veel mooie dingen gebeuren. Van veel andere kerken krijg ik ook geregeld de opmerking: ‘We pionieren eigenlijk al.’ Alleen is er wel een verschil.

Het is mooi als je missionaire activiteiten organiseert en je open opstelt voor mensen van buiten, maar bij pionieren ben je op een andere missionaire manier bezig. Het gaat er dan om dat je je richt op een doelgroep waar je nog geen aansluiting mee hebt (die je dus ook niet bereikt wanneer je je open opstelt) en dat je hoopt dat je met pionieren een nieuw soort gemeenschap(je) creëert van mensen die op hun eigen manier iets met elkaar en met het geloof krijgen.

Wat kun jij betekenen voor vrijzinnige plekken die willen pionieren?

Ik kan met ze in gesprek gaan om uit te zoeken of pionieren iets voor hen is, wat ze willen en of dat gevormd kan worden in een pioniersplan. Vervolgens kan ik ze op weg helpen en hen ondersteunen. 
Het belangrijkste daarbij is om te beseffen dat pionieren niet moet. Het mag.

foto: Daisy de Pater

Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe artikelen? Abonneer u nu op de nieuwsbrief

Deel dit