Vrijzinnig geloven

 

VVP

Overdenking 19 december 2021

Overdenking 19 december 2021

Woput Huizing is op zondag 19 december voorgegaan in de Houtrustkerk. Omdat niet iedereen naar de kerkdiensten kan komen heeft hij de overdenking opgestuurd. Deze kunt u lezen terwijl u de dienst terugkijkt via kerkomroep.
 
Lucas 1: 39 – 45
“We moeten de contacten zoveel mogelijk beperken de komende tijd”, zei minister president Rutte gisteren op de persconferentie. Nederland heeft opnieuw een lockdown. Zo weinig mogelijk ontmoetingen tussen mensen. Hooguit twee op een dag in je huis.
 
We weten van vorig jaar al hoeveel impact zo’n maatregel heeft. En we weten hoeveel mensen eenzaam zijn. Het is een groot probleem in onze samenleving. Eén op de drie volwassenen geeft aan zich eenzaam te voelen. Of je nu onder veel mensen je begeeft of alleen thuis zit. Je kunt je eenzaam voelen. Dat geldt in nog hogere mate voor 80 plussers, waar rond de 60 % eenzaamheid wordt gemeten. Eenzaamheid heeft niet alleen te maken met het ontbreken van een aantal contacten, maar zeker ook met diepgang in de contacten die je hebt. Zijn er mensen die je niet alleen even toevallig tegenkomt, maar die echt om je geven? Zijn er mensen met wie je echt een gesprek kunt voeren dat wat dieper gaat? Als jongere lijk je altijd connected met whatsapp, instagram, facebook. Maar hoe verlopen die contacten? Wordt je gehoord en echt door een ander gezien?
 
Vanmorgen horen we uit de Bijbel over een bijzondere ontmoeting tussen twee vrouwen. Twee aanstaande moeders. Elisabeth en Maria. Elisabeth is, ondanks haar hoge leeftijd, zwanger geworden. Wie had dat nog gedacht. Elisabeth zelf allang niet meer. Grote kans dat ze op leeftijd is gekomen met het grote verdriet dat ze niet moeder kon worden. Een schande in die tijd. Een onvruchtbare vrouw. Erg maar waar. Zo werd er naar je gekeken: een schande. Verdriet en teleurstelling heeft Elisabeth in haar leven gekend dat ze geen moeder werd. En nu is ze zwanger. Met wie kan ze erover praten? Met haar man, Zacharias, lukt het niet. Hij kan momenteel niet praten, vanwege zijn ongeloof. Wat moeilijk is dat, als je juist met je partner niet kunt praten over de dingen die diep in je zitten. Wat kun je je dan alleen voelen! Elisabeth lijkt eerst geen behoefte te hebben aan anderen. In vers 25 lezen we ‘ze leefde vijf maanden lang in afzondering’ – eerst zelf maar eens verwerken wat haar overkomt. Dat kan goed en wijs zijn. Maar ik kan me toch voorstellen dat ze ná die maanden haar hart eens wil luchten. Maar bij wie? Haar vriendinnen zijn bejaard, als ze nog leven. En dan nog; zullen die kunnen begrijpen wat haar is overkomen?
 
Dan is er die andere vrouw: Maria, haar nichtje. Die heeft het bericht gekregen dat ze zwanger zal worden, moeder van de Messias. Ook hier de vraag: wat zullen de mensen zeggen? Nog zo jong en nog niet getrouwd. Ook voor haar geldt: schandalig. Wat zal ze verward zijn over alles wat haar overkomt. En me wie kan ze praten over alles wat er gebeurd is? Zelfs niet met Jozef, haar verloofde. Júist niet met hem! ‘Ik ben zwanger, en het is niet van jou…’
 
Maria en Elisabeth. Beide zwanger, maar de één op leeftijd en ander nog zo jong. Tegelijk beseffen ze dat ze voor een nieuwe fase in hun leven staan. Een ongedachte toekomst, omdat ze beseften deel te zijn van Gods verhaal met de mensen.
 
Ze ontmoeten elkaar. Maria heeft de reis gemaakt naar een stad in Judea. We weten niet precies waar, maar uitvoerig wordt het moment van de ontmoeting geschetst. Maria zal er drie maanden blijven. Dat klinkt in één zinnetje. Over wat er gebeurt bij het eerste moment van de ontmoeting schrijft Lucas zeven zinnen! En hij geeft aan dat er echt iets gebeurt zodra ze het huis van haar tante binnenkomt. Het kindje in de buik van Elisabeth, maakt een sprong, Elisabeth voelt het meteen. En zelf voelt ze wat de 122e psalm zegt: “hoe sprong mijn hart hoog op in mij”. Ze wordt vól van blijdschap en enthousiasme. Ze zegt dingen waar ze zelf verbaasd van staat: “Gezegend ben je onder de vrouwen! Gezegend de vrucht in je schoot! Wie ben ik dat de moeder van mijn Heer naar me toe komt?!” Ze wéét zomaar wat er met Maria is. Die hoeft niets te zeggen of uit te leggen.
Wat zullen deze twee vrouwen veel te bepraten hebben gehad. Wat zullen ze veel in elkaars verhaal herkend hebben! Hoe fijn is het als er iemand is die je begrijpt, bij wie je je hart kunt uitstorten. Ontmoeting, echt gezien en gehoord worden, basis voor mens-zijn.
 
Lucas maakt dat het hele evangelie door duidelijk. Het staat in zijn evangelie vol van de ontmoetingen. Hoe er nieuw leven komt als Simeon en Anna Jezus ontmoeten, als Maria van Magdala Jezus ontmoet, Zacheus de tollenaar, Maria en Martha bij het graf van Lazarus, de Emmaüsgangers. Allemaal ontmoetingen die Lucas uitvoerig beschrijft om te laten zien dat er leven oplicht als mensen elkaar ontmoeten en Jezus erbij is.
 
Elisabeth wordt vervuld met de Heilige Geest, lezen we. Ze is niet allereerst een luisterend oor voor Maria, en andersom, ze bemoedigt Maria met haar woorden. En Maria wordt ook vol van Gods Geest, zo vol dat ze overloopt in een lofzang.
 
Lucas laat direct aan het begin van zijn evangelie de ervaring zien dat als je elkaar opzoekt en er ruimte is voor het delen van je vragen, verwarring, teleurstelling, verdriet én je geloof en hoop de kracht van de Geest vrijkomt. In ontmoetingen kán er echt iets gebeuren, juist ook waar mensen die van elkaar verschillen elkaar echt leren kennen en zich open uitspreken wat hen bezighoudt.
 
Kijk maar naar Maria en Elisabeth. Wat zijn ze verschillend – denk alleen al aan het leeftijdsverschil. De een de vrouw van een priester, en de ander een onbetekenend jong meisje. Maar tóch herkennen ze elkaar in hun geloven en verwachting. De engel had niet voor niets tegen Maria gezegd ‘zie, je verwant Elisabeth is nu zes maanden zwanger, al is ze oud’ – een duidelijke hint: ga daar eens heen.
Je kunt concluderen dat Lucas dat in zijn evangelie duidelijk wil maken: God gééft mensen die hun weg in geloof zoeken aan elkaar, hoe verschillend ook. Waar die mensen elkaar ontmoeten gebeurt iets. Is er vreugde, verbondenheid. Zo mogen we de lijnen doortrekken naar vandaag. Hier in de kerk vind je heel verschillende mensen en juist zo ben je gemeente. En daarbinnen is er een unieke kans om elkaar te ontmoeten.
 
En als je dan nog iets dieper kijkt, zie je het bijzondere van de ontmoeting tussen Maria en Elisabeth. Het is de eerste ontmoeting waar Jezus zelf bij is. Als klein embryo in Maria’s buik, onzichtbaar, maar Hij is erbij. Als de twee vrouwen elkaar omhelzen is Hij letterlijk in het midden. Zou daarom het kind van Elisabeth zijn opgesprongen? Zou dáárom Elisabeth gevuld zijn met de Geest? Het is omdat Jezus erbij is. Hij is erbij, als mensen samenzijn. Net zo onzichtbaar als bij Maria en Elisabeth, maar in de ontmoeting waar mensen echt oog en oor voor elkaar hebben, daar is iets van Gods liefde en vreugde aanwezig. Mensen kunnen voor elkaar het oor of de mond van Jezus zijn, of zijn handen. In de kerk, op een kring, in een één op één ontmoeting zomaar ergens, en natuurlijk ook in ontmoetingen buiten de gemeente.
 
Maria en Elisabeth zijn voor elkaar tot zegen. De manier waarop ze samen zijn geeft voor ons een richting aan. Wat mij opvalt is dat ze niet allereerst of alleen hun hart luchten, maar dat ze het ook over God hebben. Hij is voor in hun mond en hun gedachten. Wat zijn wij daar soms beschroomd in om over in gesprek te zijn. Maar in ons geloof gaat het over wat ons ten diepste beweegt, drijft, wat er in ons huist aan liefde, hoe we kijken naar de toekomst, hoe we zoeken naar houvast en troost. Dat gaat dieper dan alleen het gesprek over het weer, de buren of corona. Dat zijn weldadige momenten als je daarover je gedachten en gevoelens kunt delen.
 
Elisabeth bemoedigt Maria, met woorden van God. ‘Gezegend ben je!’ ‘Gelukkig ben je omdat je gelooft hebt, omdat je je overgeeft aan Gods beloftewoorden’. Durf dat maar eens, als je je ertoe gedrongen voelt: krachtige woorden van zegen spreken naar een ander. Geloof benoemen. Elisabeth doet het, als oudere van de twee. Dat sterkt Maria en zij gaat hierna haar lofzang zingen over hoe de wereld er uit zal zien en op z’n kop gezet wordt.
 
Vandaag is vierde advent. De tijd om na te denken over de toekomst. Een tijd van bezinning. En een tijd om het gesprek één op één te zoeken om te delen wat ons raakt en bezighoudt. Open en eerlijk. Wat je situatie ook is. Er moet niets in dat gesprek. Het is een ont-moeting, maar er kan van alles in gebeuren en oplichten.
Maria nam daartoe het initiatief. Ze ondernam er een reis voor. Je moet er soms actie in ondernemen om een ander te ontmoeten. Ook daarin ging ze ons voor. Denk eens na met wie u gericht de komende tijd eens een ontmoeting zou willen hebben om stil te staan bij wat er in uw leven aan de orde is. Dat moet nog steeds kunnen, ondanks een lockdown. Denk er eens over door, terwijl we luisteren naar orgelspel van Marieke Stoel over Maria durch ein Dornwald ging…

Deel dit