Vrijzinnig geloven

 

VVP

Windhaan, weerhaan, torenhaan...

Windhaan, weerhaan, torenhaan...

Op het torentje van de Houtrustkerk staat een fiere haan. Maar… wat doet die haan daar? Een haan op een kerktoren is geen nieuwe verschijning; heel vaak staat een haan op een kerktoren en de geschiedenis gaat ver terug in de tijd.
 
De eerste haan stamt al uit de 9de eeuw. Bisschop Rampertus van Brescia liet in het jaar 820 een bronzen haan op de toren van de kerk San Faustino Maggiore plaatsen.
De haan, ook bekend als windhaan of weerhaan, heeft een praktische functie. Hij gaf in het tijdperk van voor het weerjournaal de windrichting aan. Maar er is meer… De haan herinnert ons ook aan de verloochening van Jezus door Petrus. Zoals Jezus voorspelde, zou Petrus ontkennen dat hij hem kende driemaal voordat de haan zou kraaien.
 
De haan wordt ook gezien als symbool voor Christus. De haan wekt de mensen met zijn kraaien en verkondigt het einde van de nacht en het begin van de dag. Op vergelijkbare symbolische wijze overwint Christus de zonde en de dood en wekt hij de mensen op richting het christelijk geloof en het eeuwige leven.
 
Het haantje de bovenste bleek in de loop der tijden vaak het doelwit van de bliksem te zijn. Het gevolg was dat de kerk afbrandde. De haan wordt dan ook vaak vergezeld van een bliksemafleider, zoals bij de kapel op de Mariaplaats in Utrecht.
 
Niet op alle kerktorens staat een haan. Bijvoorbeeld op de Domtoren in Utrecht staat een afbeelding van Sint Maarten die zijn mantel deelt met een bedelaar. Op Lutherse kerken staat daarentegen een zwaan. Het verhaal gaat dat Hus, voorloper van de Reformatie, op de brandstapel zei: ‘Thans braadt gij een gans (hus betekent in het Tjechisch gans), maar over honderd jaar komt er een zwaan, die jullie niet te pakken zullen krijgen’. Met die zwaan zou hij Maarten Luther hebben bedoeld.
 
In een bijbelvoorstelling in Meermanno werd een leuk rijmpje gepresenteerd waarin de haan werd genoemd:
 
Protestanten hebben een haantje,
Luthersen hebben een zwaantje,
Doopsgezinden hebben een huisje
Katholieken een kruisje.
 
In de geschiedenis heeft de haan op een kerktoren verschillende functies en betekenissen gehad. Vaststaat dat wij trots als een pauw zijn op onze fiere haan.
 

Deel dit