Vrijzinnig geloven

 

VVP

Even een groet - 12

Even een groet - 12

Een tijd van fundamentele verandering - 'Ondanks de roemruchte globalisering leven we in een gefragmentariseerde wereld,' zo begon ik gisteren in de Houtrustkerk* mijn reflectie op de waarheidsvraag.
 
Maar nadat ik in 'Buitenhof' Bas Heijne had gehoord over dezelfde kwestie, realiseerde ik me dat er naast wantrouwen (opkomst van sociale bubbles) en individualisering (toename van diversiteit) nog een derde oorzaak is van de waarheidscrisis: identiteit (opkomst van het cultuurnationalisme). Veel mensen hebben het gevoel dat de globalisering hen berooft van hun vertrouwde wereld. In de meest extreme vorm leidt dat tot theorieën die een wereldwijd complot vermoeden. Het is een rechtse variant van het zogenaamde ‘cultuurmarxisme’ (beter: cultural theory), dat zich in academische kringen al jaren sterk maakt voor systeemkritiek. Extremen roepen elkaar op, zoals ooit het orthodox reveil de vrijzinnigheid baarde. Daar is niets mis mee. Het behoort tot de dynamiek van de geschiedenis. Na een korte periode van ideologische toenadering en het 'einde van ‘de grote verhalen’ (1989-2001), die begon met de val van de Muur en in Nederland haar hoogtepunt vond in het paarse kabinet, begon na 9/11 een nieuw tijdperk, waarin men zich vastklampte aan de eigen identiteit. Zo ontstond de polarisatie. We zijn inmiddels twintig jaar verder en er zijn tekenen dat we terugverlangen naar de rust van ‘het midden’. Maar toch vrees ik dat we er nog niet vanaf zijn. Vooral onder jongeren neemt de drang tot identiteitspolitiek en cultuurstrijd toe. Op het gebied van gender en racisme loopt een nieuwe generatie van cultuurcritici zich warm. Niet voor een aanval op de ‘natiestaat’, maar op de koloniale en seksistische restanten van onze samenleving, die veel hardnekkiger blijken dan gedacht. Om nog maar te zwijgen van de tegenstellingen die de klimaattransitie zal oproepen. Die zogenaamde 'extremen' zorgen voor urgentie en balans bij het nemen van de noodzakelijke stappen. Laten we beseffen dat het geen noodlot is dat ons treft, maar dat het gaat om spanningen die horen bij de tijd van fundamentele verandering waarin we leven. Dan houden we ook perspectief en moed.
 
Met groet, Karl van Klaveren  
 
* Deze reflectie volgt nog in de Adventskerk op zondag 14 maart a.s
 
 
 
 
 
 

Deel dit