Vrijzinnig geloven

 

VVP

Even een groet - 1

Even een groet - 1

Staat de waarheid op het spel? - "De Duitse schrijver Thomas Mann (1875-1955) voelde zich door het opkomend facisme in de jaren dertig gedwongen tot een speurtocht naar het wezen van de democratie. Hij kwam hier op uit:
 
de democratie steunt als staats- en beschavingsvorm op de onverbrekelijke trits: 'vrijheid, waarheid en recht'...", schreef Hans Goslinga in Trouw op 10 januari na de bestorming van het Capitool. Een bizarre gebeurtenis. Het lijkt een historisch moment te zijn geweest, dat de teloorgang van de democratie in een treffend zinnebeeld samenvatte. Een symbool dat ons wakker schudt en de vraag stelt: ‘Wat is er aan de hand met onze cultuur?’
 
Goslinga legt in zijn zoektocht naar een antwoord de vinger bij de aantasting van de waarheid. Trump, zo zegt hij, begon daar al mee op dag één van zijn termijn: met zijn ontkenning van de opkomst bij zijn inauguratie. Het begrip ‘alternatieve feiten’ deed zijn intrede. Ja, de waarheidskwestie lijkt een cruciale rol te spelen bij de impasse waarin onze democratie is geraakt. Toch is deze kwestie niet pas met Trump ontstaan. Ze wortelt dieper: in het filosofisch discours van onze moderne geseculariseerde wereld. We geloven niet alleen niet meer in God. Met God is ook de waarheid onzeker geworden. De waarheid is om het met Nietzsche te zeggen een kwestie geworden van ‘perspectief’. De waarheid is subjectief, aldus Kierkegaard. Wat voor de één een terrorist is, is voor de ander een rebel die strijdt voor de goede zaak. Hoe komen we daaruit? Hoe ontkomen we aan deze impasse?
 

Niet door te zeggen dat de waarheid niet bestaat,
want dat leidt tot gevaarlijk relativisme.

 

Ook niet door te beweren dat 'wij' de waarheid in pacht hebben,
want dat leidt tot intolerantie en oorlog.

 

Maar hoe dan wel?

 
Dat is de vraag die ik jullie als lezers wil voorleggen. Hoe dan wel? Hoe gaan we op een gezonde en reële manier om met de 'waarheid'? Ik ben wel benieuwd naar jullie gedachten hierover. Wie mee wil denken: graag een reactie van maximaal 400 woorden vóór 1 februari. Ik zal de respons verzamelen en (in anonieme vorm) aan jullie doorsturen. Om er daarna over verder te filosoferen.
ds. Karl van Klaveren
 
P.S. Als je de vraag wat abstract vindt, kun je uitgaan van het concrete voorbeeld dat ik noemde: "Wat voor de één een terrorist is, is voor de ander een vrijheidsstrijder." Stel jezelf de vraag: Hoe kan dat? Hoe kom je daar uit? Of is die impasse niet oplosbaar? Voor de column van Hans Goslinga (‘In een democratie kunnen niet twee elkaar uitsluitende werkelijkheden naast elkaar bestaan’) zie: https://www.trouw.nl/ab11af647
 
ds. Karl van Klaveren
 

Deel dit