Vrijzinnig geloven

 

VVP

Column van de predikant - juni 2015

Column van de predikant - juni 2015

Een naakte man worstelt zich uit een wit tentje. Omdat we naar de toneelvoorstelling 'Genesis' kijken, begrijp je als kijker direct dat het Adam is. Zonder die context had het ook een toerist kunnen zijn die zich in beschonken staat uit zijn tentje wurmde.
 
De tent is als een baarmoeder die Adam uitspuugt in de hof van Eden. De naakte mens pakt een folder van de grond en begint te lezen: 'Welkom in Het Paradijs. Wij wensen u een prettig verblijf. U kunt van alles ongestoord genieten behalve van die ene boom...' Zo begint het geniale toneelstuk dat dit voorjaar in het Zuiderstrandtheater speelde. De verteller is Jakob, die als Israël zijn verhaal doet. Ook hier briljante vondsten. Bij zijn opkomst roept de acteur die de aartsvader speelt tot de hemel: 'Waarom heb je mijn zoon vermoord! Jij bent een wrede God!'Als publiek denk je Abraham te zien die zijn zoon moest offeren. Maar dan valt je oog op de fel gekleurde mantel op in zijn armen en besef je dat de acteur Jakob is, die treurt om zijn zoon Jozef die hij dood waant. Een subtiele verwijzing naar het slot en een bewuste verstrengeling van twee verhalen. Bij het zien van deze toneelvoorstelling besefte ik weer eens hoe cruciaal het is dat Bijbelverhalen op creatieve wijze worden herverteld. Dat is geen nieuw recept. Dat gebeurde al in Bijbelse tijden. Voorbeelden zijn Deuteronomium en Kronieken (hervertellingen van Thora resp. Samuel/Koningen), de evangeliën en de joodse uitleg van Bijbelverhalen in midrasjim. De Bijbel vraagt niet alleen om een rationele historisch-kritische uitleg, maar ook om fantasie en verbeeldingskracht, die hoorders vooral treft als ze aanknopingspunten vindt in de tekst. Een prachtig voorbeeld daarvan was te zien in een andere Haagse voorstelling die door een groepje uit ons midden werd bezocht: 'Zie de mens' van De Appel. Het Bijbelse gegeven dat Maria door haar zoon Jezus wordt afgewezen (Markus 3,31- 35) is in dit stuk op een spannende manier uitgewerkt. Maria's onbegrip krijgt duidelijker gestalte. Zij belichaamt de moederliefde, de natuurlijke liefde die Jezus voor haar gevoel heeft ingeruild voor bizarre vijandsliefde. Het 'meer dan het gewone' uit de bergrede krijgt zo een sterk, ja bijna intiem contrast. Twee Haagse toneelpareltjes, die veel bezoekers trokken, maar ook een teken aan de wand leken. De Bijbel blijkt geen eigendom meer van gelovigen, maar trekt op eigen kracht de wereld in. De oude vertellingen gaan zelfstandig de straat op. Niet als geloofsverhalen, maar als veelzeggende mythen. Zoals ooit ook de Griekse mythen overkwam toen ze de tempel verlieten. Dat lijkt tragisch, maar je kunt dat ook anders zien: het toont ook aan hoe krachtig en onvergankelijk de taal van de Bijbel is.
 
ds. Karl van Klaveren
 

Deel dit