Vrijzinnig geloven

 

VVP

Column van de predikant - mei 2016

Column van de predikant - mei 2016

In naam van Vader, Zoon en Heilige Geest. Zo wordt er in de kerk gedoopt. In vrijzinnige kring rees er in de 19e eeuw verzet tegen deze traditie. Moderne dominees vonden het onbegrijpelijke taal uit een dogmatische hoed.
 
Ze doopten liever ‘in naam van geloof, hoop en liefde’. De vrijzinnigheid heeft nooit veel gehad met drie-eenheid. Dat is eigenlijk vreemd. Want juist dit ‘dogma’ begon als het toonbeeld van vooruitstrevende ‘symboliek’ (de oudste naam voor dogmatiek). De triniteitsgedachte was een typische aanpassing van het christelijk geloof aan de tijd. De Grieks-Romeinse cultuur kende – anders dan de Bijbel – een goddelijke ’triade’. Net als de oude Egyptenaren en de hindoes (‘trimurti’) deelde men God ‘in drieën’: in drie aspecten wel te verstaan. Zelf vind ik dat wel een intrigerende denkoefening. Drie-eenheid impliceert dat ‘God’ niet één, maar meer gezichten heeft – net als de mens en het leven. Voor de spanning tussen realiteit (Vader: schepping) en ideaal (Zoon: verlossing) is zo plaats in God. Triniteit is goed beschouwd heel natuurlijk. De mooiste interpretatie van de ‘drievuldigheid’ is wat mij betreft afkomstig uit de middeleeuwen. Hij is van het ‘enfant terrible’ onder de scholastieke theologen: Petrus Aberlardus, die verliefd werd op zijn leerlinge, de latere non Heloïse. Uit wraak werd hij door haar vader ontmand, maar die twee bleven elkaar trouw. Op de beroemde begraafplaats Pêre Lachaise in Parijs liggen ze samen begraven. Abelardus zag de triniteit aldus: God de Vader is de macht van het goede. De Zoon is de wijsheid die de wereld vormde. En de Geest is de liefdeskracht in mensen. Samen vormen deze mysterieuze aspecten van de wereld ‘God’: het transcendente Goede, de ‘ratio’ (logos) achter de dingen en de liefde in de mens als een onlosmakelijke eenheid. Met Pinksteren in het vooruitzicht lijkt dat wel een mooie gedachte. De liefde die ‘eenzaam ronddwaalt’ in ons hart als een ondeelbaar aspect van God. Net als de morele en rationele karaktertrekken in de werkelijkheid, die – hoe fragmentarisch ook – toch steeds weer oplichten en ons hoop geven. Fijne feestdagen!
 
ds. Karl van Klaveren
 

Deel dit