Vrijzinnig geloven

 

VVP

Column van de predikant - feb 2017

Column van de predikant - feb 2017

Ademloos heb ik ik op 20 januari gekeken naar de inauguratie van (nu) president Trump. Mijn adem stokte. Niet uit afkeer of bewondering, maar uit pure verbazing. Aan zijn schuttingtaal hoefde ik me dit keer niet te ergeren, want die bleef achterwege.
 
Maar juist daarom – omdat die ontbrak – viel het me op. Wat verbaasde me? Dat Donald Trump eigenlijk helemaal geen populist is. De man heeft een ideaal. In zijn inaugurele rede presenteerde hij een ultranationalistische agenda met een sterk socialistisch elan. Misschien verklaart u me voor gek dat ik Trump associeer met 'socialistisch'. Maar toch doe ik het. Het was duidelijk te horen: De macht moet terug naar het volk! Lege fabrieken en verpauperde arbeiders speelden een hoofdrol in zijn verhaal. In de 'make-over' van Trump kijkt het socialisme niet met scheve ogen naar het kapitalisme. In zijn 'manifest' is niet het kapitaal, maar de elite de wortel van alle kwaad – de intellectuele globalisten met hun multiculturele uitverkoop en politiek correcte taalgebruik. Opeens begreep ik Trumps geheim. Waarom hij zoveel kiezers trekt. Waarom hij door links en rechts wordt verguisd. Niet om zijn schuttingtaal. Dat is bijzaak. Hij wordt verguisd en vereerd omdat zijn retoriek zowel nationalistisch als socialistisch is. Trump geeft mensen hoop. Hij verenigt twee uitersten in een nieuwe ideologie. Na de teloorgang van het internationaal socialisme komt hij met een chauvinistisch alternatief: een socialisme dat 'de arbeiders' en 'het volk' aanspreekt op hun liefde voor eigen land en cultuur, en op de angst voor het vreemde. Echt nieuw is dat niet. Bij ons deed Fortuyn al eerder iets dergelijks. Ja, de tandem nationaal en sociaal is een oud recept. Ook de NSDAP van Hitler, de Nationaal- Socialistische Duitse Arbeiderspartij, bewoog zich tussen die polen en viste in de diepe vijvers van de vreemdelingenhaat. Ook daar verlangde men terug naar de good old days (waarin Duitsland nog Duitsland was). Ik wil daar niet mee zeggen dat Trump nazi is. Zijn xenofobie is van een andere orde (mogen we hopen). Maar toch. Het is dezelfde combinatie. En dat geeft te denken. Deze gedachte bijvoorbeeld van correspondent Ben Judah in een interview in Trouw op 23 januari: "Links zal opnieuw moeten ontdekken hoe ze een nationaal verhaal kan vertellen. Over de triomfen van immigratie, maar ook over nationale geschiedenis, momenten waar met trots over gesproken kan worden. Dat kan op zoveel manieren zonder dat het extreem-rechts wordt." Ja, misschien moet links niet klagen over Trump, maar van zijn verkiezing leren door zich te richten op nationale trots. Dat kan – ook zonder mensen uit te sluiten. Want zoals Amerikanen graag hun 'melting pot' in stelling brengen om het volk te verenigen, zo zouden wij vaker en met trots kunnen spreken over onze fiere nationale traditie van 'tolerantie'. Misschien helpt dat.
 
ds. Karl van Klaveren
 

Deel dit