Vrijzinnig geloven

 

VVP

Column van de predikant - mei 2019

Column van de predikant - mei 2019

Vorige maand was ik te gast in een klein kerkje in Naarden, net buiten de vesting. Het was even zoeken naar deze 'Witte Kerk', die geheel bleek te zijn opgeslokt in een modern kantoorgebouw. Ooit had er op die plek een traditoneel kerkgebouw gestaan.
 
Waarschijnlijk was de grond verkocht op voorwaarde dat er in het nieuwe gebouw plaats zou blijven voor een kerk. Het is een formule die je vaker tegenkomt. In elk geval was het een toepasselijke plek om met elkaar te spreken over 'Contextueel bijbellezen'. Kerk in Actie organiseerde er een discussiedag over dit thema. Doel: mensen kennis laten maken met deze nieuwe vorm van exegese. Wat is contextueel bijbellezen? Het is de Bijbel lezen vanuit de context waarin je leeft. Nog niet zo lang geleden las men de Bijbel vooral 'historisch-kritisch', d.w.z. vanuit de context waarin de bijbeltekst geschreven werd. De vraag was: wat betekende deze tekst toen? Hoe moet je hem verstaan in de context van die tijd? Men streefde naar objectieve analyse van de tekst zonder 'inlegkunde'. Maar in onze postmoderne tijd zijn we door wetenschapstheorie gaan beseffen dat alle analyse gekleurd is door onze 'subjectieve ervaring van de dingen'. Dat geldt ook voor het lezen van de Bijbel. Ook daarin neem je altijd jezelf mee. In de contextuele bijbellezing wordt dat expliciet gemaakt en gaat de lezer bewust op zoek naar wat de tekst hem/haar te zeggen heeft in zijn/haar levenscontext. In mijn bijdrage aan de ze dag heb ik er vooral op gewezen dat deze exegetische methode al in de jaren zeventig werd gepraktiseerd in Latijns Amerika door bevrijdingstheologen zoals Ernesto Cardenal. Het boeiende was dat zij met een hele gemeenschap de Bijbel vanuit de eigen context lazen. Zo las Cardenal psalmen met een groep armen en herschreef die vanuit hun ervaring. Dat leverde een treffende actualisering op van oude bijbelwoorden. In ons land heeft Huub Oosterhuis dat gedaan in 150 Psalmen vrij. Wat anders was aan de benadering van Cardenal was dat zijn hertaling bewust was ingebed in de gemeenschap: het was een collectieve lezing van de Bijbel. Vooral dat aspect lijkt me vernieuwend en veelbelovend voor de toekomst van de kerk. In elk geval wil deze nieuwe manier van bijbellezen ons bepalen bij het feit dat we al lezend in dat oude boek altijd al en steeds weer vervlochten zijn en worden met de tekst. En dat is winst.
 
ds. Karl van Klaveren
 

Deel dit