PROVINCIALE VERENIGING VAN VRIJZINNIGE PROTESTANTEN GRONINGEN

Bekommer je om de aarde

Bekommer je om de aarde

Op Oudejaarsdag hield de dienstdoende voorganger Ate Trox in het Witte Kerkje een gloedvol betoog over de problemen met het klimaat en hoe wij met onze aarde omgaan. En eigenlijk zouden moeten omgaan. De moeite waard om nog eens rustig na te lezen en er ons voordeel mee te doen.

De schepping en wat wij er van maken

Als er één onderwerp is dat het afgelopen jaar op allerlei manieren die aandacht vroeg, dan is het wel het klimaat en alles wat daarmee samenhangt:

- de opwarming van de aarde met alle consequenties voor het leven
van planten, dieren en mensen;
- de stijging van de zeespiegel;
- de uitstoot van fijnstof en de schadelijke gevolgen daarvan voor de gezondheid van mensen;
- de uitstoot van stikstofverbindingen en fosfaat die grote schade toebrengen aan de natuur,
- de uitstoot van de niet-afbreekbare PFAS waarvan de giftigheid voor levende wezens niet vaststaat.
En de gevolgen daarvan waarmee de klimaattoppen die gehouden werden met helaas zeer matige resultaten om deze ontwikkelingen te keren. In eigen land probeert de regering ook maatregelen te treffen met als resultaat de protestacties van boeren en bouwers die als producenten van schadelijke stoffen daarmee te maken krijgen.

Verantwoordelijkheid

Misschien vraagt u zich nu af waarom dit op de website van de Vrijzinnige Protestanten staat. Hoort dat hier wel thuis?
Ik denk dat het antwoord op die vraag ja moet zijn omdat de Bijbel, waardoor wij ons laten inspireren, de mens ook verantwoordelijkheid geeft voor de aarde en wat daarop leeft.
Want als we Psalm 104 lezen dan wordt daarin de aarde bezongen als een samenhangend geheel van de natuur met planten, dieren en mensen. In moderne termen zou je kunnen zeggen: er wordt een prachtig ecosysteem bezongen waarin alles zijn plaats heeft: zon, maan en sterren, zeeën en rivieren, planten, dieren en mensen. Een lofzang op de aarde en waarop alles zijn plaats en taak heeft, zoals door God bedoeld. Om misverstanden te voorkomen: daarmee zegt het lied niets over de controverse schepping of evolutie, nee het bezingt vanuit het geloof de plaats van al wat is in het geheel. En natuurlijk bezingt het lied de aarde vanuit de oude beelden die men had in de culturen van het Midden-Oosten van die tijd.
De aarde werd gezien als een platte schijf, door de Psalm op stevig pijlers gezet, met daaromheen en er onder water. De hemel met zon, maan en sterren was een koepel daaroverheen en daarboven ook weer water. Dat laatste als verklaring voor de regen die er valt.
Het loflied van de Psalm biedt voor alles op aarde een plaats en geeft ook de mens een plaats binnen het geheel van al wat is. God, de aarde, de planten en de dieren en de mensen, ze zijn alle nauw met elkaar verweven. Dat is het wereldbeeld van de dichter van deze psalm.
Het is dus niet een beeld van God, ver weg in de hemel of zo en dan de aarde met als wat er is en leeft apart daarvan gezet.

Vanuit het geloof

Wanneer je vanuit de gedachten van de psalmist gaat denken, dan ligt het voor de hand om ook vanuit het geloof te gaan kijken naar en ons te gaan bezinnen op de manier waarop wij met de aarde omgaan.
Te kijken naar hoe wij de aarde naar onze hand proberen te zetten, naar hoe wij de aarde vervuilen, naar hoe wij reageren op het verdwijnen van planten- en diersoorten en dat alles doordat we ons als mensen centraal stellen.
Vanuit het geloof zouden we ons veel meer moeten bekommeren om de vraag hoe wij als mensen, als medebewoners van deze aarde met al onze kennis en vaardigheden, hoe wij medeverantwoordelijk zijn voor deze aarde met alles wat daarop is aan levende en niet-levende natuur. Hoe wij ons verantwoordelijk weten en die verantwoordelijkheid ook op ons nemen. Want niet de mens staat centraal in de psalm. Nee het gaat om het geheel.

Hoe duurzaam zijn we?

In het Dagblad van het Noorden stond enige tijd geleden een opiniestuk over biodiversiteit en economische groei. In dat stuk werd een kort daarvoor verschenen rapport van een Internationaal Platform over biodiversiteit aangehaald. Biodiversiteit is de verscheidenheid van alle leven op aarde. Dus alle soorten bacteriën, planten, schimmels en dieren, inclusief de mens.
In dat rapport wordt de staat van de biodiversiteit op wereldniveau beschreven. Daarin staat dat menselijke activiteit niet alleen vernietigende gevolgen heeft voor het klimaat, maar ook voor de biodiversiteit, bossen verdwijnen, oceanen worden overbevist en verzuren. Land, lucht en water raken steeds meer vervuild waardoor meer dan een miljoen planten- en diersoorten met uitsterven worden bedreigd. En volgens het rapport zetten we daarmee ook ons eigen bestaan op het spel.
Om dit tegen te gaan ziet de schrijver van het opiniestuk als belangrijkste maatregel het reguleren van economische bedrijvigheid tegen de achtergrond van biodiversiteit en klimaatverandering. Niet het economisch belang moet maatgevend zijn voor beslissingen maar ook de gevolgen voor en de effecten op biodiversiteit en klimaat moeten minstens even zwaar wegen.
Dat leidt tot de vraag: hoe duurzaam zijn we zelf? Zijn we bereid om zelf ook stappen te zetten om anders te gaan leven? Hoe kijken we naar onze eigen rol bij dit probleem? Hoe staan we daar in? Wat vinden we ervan?
Dat zijn vragen waar we in het nieuwe jaar mee geconfronteerd zullen worden en waar we met elkaar een antwoord op moeten proberen te vinden.
Om daar een antwoord op te vinden kunnen we terugkeren naar Psalm 104 een lofzang is op de aarde met alles wat daarop is, en ons gedrag en onze beslissingen daaraan toetsen. Dan zullen we ook creatief moeten worden en blijven. Dan zullen politiek en bedrijven, maar ook wijzelf, beslissingen moeten nemen om de aan ons toebedeelde aarde te bewaren. Dat vraagt om moed en doorzettingsvermogen, om creativiteit in het jaar dat voor ons ligt.

(Dit is een bewerking van de overweging van Ate Trox op Oudejaarsdag in het Witte Kerkje te Haren)

Deel dit