PROVINCIALE VERENIGING VAN VRIJZINNIGE PROTESTANTEN GRONINGEN

Vermaning en bemoediging (brief 27)

Een voorbeeld van een schuilkerk is de Doopsgezinde kerk in Zijldijk, gebouwd in 1772, een zogenaamde schuurkerk.                                                          

Vandaag ga ik schrijven over een brief, een beetje, de eerste brief van Johannes. Waarschijnlijk is het aan het begin van de tweede eeuw geschreven in Klein-Azië of Syrië. En is het bestemd voor meerdere gemeenten waarvoor de schrijver zich verantwoordelijk voelt. De brief kenmerkt zich onder meer door vermaning en bemoediging.

Natuurlijk moest ik bij die laatste woorden denken aan de persconferenties van, inmiddels onze demissionaire, minister-president Mark Rutte en demissionaire minister Hugo de Jonge. Dan weer is de toon er één van vermaning en dan weer bemoediging. Wat blijkt het steeds moeilijker om ons allemaal werkelijk te bereiken met woorden, gebaren en maatregelen. Inmiddels raakt de pandemie ons al meer dan een jaar.

Johannes maakte zich zorgen om hele andere zaken. Hij was bang dat de verschillende gemeenten uit elkaar zou kunnen vallen over de vraag of Jezus werkelijk mens is geweest.

Het woord ‘vermaning, ‘vermanend toegesproken worden’ heeft in het Nederlands een negatieve bij-betekenis. Er zit een waarschuwende toon in. Een vermaning kan niet uitgesproken worden zonder dreigende wijsvinger zou je kunnen zeggen. In dat licht is het frappant dat de kerkgebouwen van Doopsgezinden Vermaning of Vermaanhuis worden genoemd. Maar het werkwoord ‘vermanen’ heeft dan een andere toon en betekenis. Ze werden aangespoord, aangemaand, door de voorganger, de vermaner. De naam vermaning werd ook gekozen om het onderscheid tussen de Doopsgezinden en de staatskerk duidelijk neer te zetten.

Ten tijde van ‘de Republiek’ (der Zeven Verenigde Nederlanden 1588 – 1795) werden katholieken en doopsgezinden gedoogd. Ze hadden schuilkerken, van buiten niet herkenbare kerken of kerken die op een onopvallende plek waren gebouwd. Ver van een straat of weg af en soms direct achter huizen dus helemaal aan het zicht onttrokken. Een voorbeeld daarvan is de Doopsgezinde kerk van Zijldijk, gebouwd in 1772, een zogenaamde schuurkerk. Zie foto. (De Vrijzinnigen van Fivelgo werken samen met de Doopsgezinden door het organiseren van een jaarlijkse gemeente-avond en gezamenlijke diensten in Delfzijl of Zijldijk.) Wat een bijzondere plek, wat een verrassende kerk, de sfeer door de sobere inrichting. Wanneer je in die kerk bent spreekt niets vermanends je toe in de negatieve betekenis van het woord ‘vermanen’ maar voel je ruimte voor bezinning, aansporing om de handen uit de mouwen te steken en bemoediging.

Wat zullen de Doopsgezinden dat ook nodig gehad hebben. Een plek om bij elkaar steun en bemoediging te vinden toen hun overtuiging slechts werd gedoogd. En ze als geloofsgemeenschap voor zichzelf moesten opkomen Hun religieuze overtuiging wordt onder meer gekenmerkt door een vrijwillige volwassendoop met een zelf geschreven geloofsbelijdenis die niet is gebaseerd op leerregels, het afwijzen van het dragen van wapens, geen militaire dienst en zelfs indertijd niet in dienst willen zijn van de overheid.

Het begin van de brief van Johannes noem ik aan het einde van mijn brief. Uiteraard om te bemoedigen.

Uit de eerste brief van Johannes 1: 1-4: “Wat er was vanaf het begin, wat wij gehoord hebben, wat wij met eigen ogen gezien en aanschouwd hebben, wat onze handen hebben aangeraakt, dat verkondigen wij: het Woord dat leven is. Het leven is verschenen, wij hebben het gezien en getuigen ervan, we verkondigen u het eeuwige leven dat bij de Vader was en aan ons verschenen is. Wat wij gezien en gehoord hebben, verkondigen we ook aan u, opdat ook u met ons verbonden bent. En verbonden zijn met ons is verbonden zijn met de Vader en met zijn Zoon Jezus Christus. We schrijven u deze brief om onze vreugde volkomen te maken.”

Hartelijke groet, Greta Huis

Vereniging van Vrijzinnige Protestanten in de provincie Groningen (zie ook onze website www.vrijzinnig.nl/groningen ) Voorganger: mevr. G.F. Huis, Kruisweg 10, 9919 BB, Loppersum.                                                                      Tel.: 0596-203755   (gretag.f.huis@gmail.com)

P.S.

1. Waarschijnlijk heb je al gezien dat er een fout in het laatste nummer van Vrijzinnig staat. Op 2 mei staat voor Delfzijl mevr. Meihuizen en voor Haren staat Ate Trox genoemd. Het moet zijn Haren: ds. Meihuizen.
Maar gelet op de ontwikkeling van de besmettingscijfers ligt het het meest voor de hand dat de dienst niet doorgaat en versoepelingen van de maatregelen niet voor die tijd zal plaats vinden.

2. Al meer dan 300(!) keer is er gekeken naar een digitaal bezinningsmoment in het Gronings. Heb je het nog niet gezien. Dit is de link: https://youtu.be/KhZpS6EdVyA

Deel dit