Verkiezing meest vrijzinnige theoloog

In het kader van het 100-jarige jubileum organiseert de VVP de verkiezing van de meest vrijzinnige theoloog van Nederland. Welke theoloog heeft de grootste invloed gehad op de vrijzinnige traditie waar ook de VVP deel van uitmaakt?

Hieronder vindt u de tien theologen waar u op kunt stemmen.
Het stemmen is voorbij; een winnaar is bekend. Willem Banning mag zich de belangrijkste vrijzinnige theoloog van Nederland noemen.

Desiderius Erasmus (+/- 1466-1536)
erasmus100Erasmus staat bekend als een van de belangrijkste grondleggers van het humanisme. Met zijn uitgave van het Nieuwe Testament in het Grieks legde hij ook de basis voor het bijbelkritisch onderzoek: met zijn uitgave wilde Erasmus de Bijbel lezen zoals die was opgeschreven en niet zoals de kerk die in dogma’s had gevangen. Erasmus is vooral bekend geworden dankzij zijn boek De lof der zotheid waarin hij kritiek uit op onder meer de Kerk.
Meer informatie over Erasmus

 


Dirck Volckertszoon Coornhert (1522-1590)
coornhertCoornhert was een veelzijdig man die zich bewoog op de terreinen van de letterkunde, beeldende kunsten, filosofie, theologie en politiek. In de geest van Erasmus en het bijbels humanisme benadrukte hij de spirituele en ethische kant van de godsdienst. Daarvan getuigt zijn belangrijkste boek, Zedekunst, dat is Wellevenskunste (1586). Hij was een geharnast strijder voor de verdraagzaamheid. Zelf brak hij nooit met de Rooms-Katholieke Kerk omdat hij grote bezwaren had tegen de leer van Calvijn en de onverdraagzaamheid van de Nederlandse calvinisten.
Meer informatie over Coornhert

Jacobus Arminius (+/- 1559-1609)
arminiusArminius is bekend geworden vanwege zijn kritiek op de orthodox-calvinistische predestinatieleer. Calvijn leerde dat de mens geen vrije wil heeft, maar Arminius kon zich daar niet in vinden. Hij meende dat de mens in zekere mate een vrije wil heeft. Ook zette Arminius zich in voor meer belijdenisvrijheid: hij vond het niet goed dat het geloof werd dichtgespijkerd in vaststaande belijdenisgeschriften. Dit leverde Arminius veel kritiek op en tijdens de Dordtse Synode (1618-19) werden zijn opvattingen (postuum) veroordeeld. Zijn volgelingen (de arminianen, tegenwoordig de remonstranten) werden uit de kerk gezet.  
Meer informatie over Arminius

Joannes Henricus Scholten (1811-1885)
scholtenDe rede waarmee Scholten in 1840 zijn hoogleraarschap aanvaardde, wordt gezien als het startschot voor de Moderne Theologie, een moderne, bijbelkritische beweging. Scholten werd de ‘apostel van de rede’ genoemd: het geloof moest rationeel verklaard kunnen worden. Hij moest niets hebben van wonderverhalen en irrationele opvattingen. Godskennis was volgens hem mogelijk omdat de Heilige Geest ook door de menselijke rede spreekt.
Meer informatie over Scholten

 


Cornelis Willem Opzoomer (1821-1892)
opzoomerOpzoomer was rechtsgeleerde en filosoof/theoloog en wordt wel ‘de eerste moderne theoloog van Nederland’ en ‘de geestelijk vader van vele moderne predikers’ genoemd. Hij verzette zich tegen het openbaringsgeloof. Daar stelde hij het ervaringsgeloof tegenover. In 1870 is hij een van de oprichters van de Nederlandse Protestantenbond (tegenwoordig de NPB). De bond moest een vrijplaats zijn voor moderne gelovigen.
Meer informatie over Opzoomer

 


Gerrit Jan Heering (1879-1955)
heeringHeering was remonstrants predikant en vanaf 1917 hoogleraar aan het Remonstrants Seminarium te Leiden. Heering heeft grote invloed gehad als voornaamste woordvoerder en stuwende kracht van het christen-antimilitarisme. Van de oprichting in 1924 tot 1935 was Heering de bezielende voorzitter van de vereniging Kerk en Vrede. Zijn pacifistisch commentaar op de ontwikkelingen in kerk en wereld verscheen geregeld in het weekblad van deze beweging, Militia Christi.
Meer informatie over Heering


Karel Hendrik Roessingh (1886-1925)
roessingh100Roessingh was remonstrants predikant en vanaf 1916 hoogleraar in de godsdienstwijsbegeerte en ethiek aan de universiteit te Leiden. Hij is een van de voormannen van het rechtsmodernisme geworden, een stroming die, met behoud van de moderne, kritische bijbel- en geloofsopvatting, meer ruimte vroeg voor het idee dat de mens wel tegenover God staat. Door zijn vroege overlijden is zijn theologie ‘onaf’. Roessingh stond ook aan de wieg van de samenwerking van de zeer verdeelde vrijzinnigheid: het vrijzinnige jeugd- en studentenwerk (in de Vrijzinnige Christelijke Studenten Bond, de VCSB, en de Vrijzinnige Christelijke Jeugd Centrale, de VCJC) en de Centrale Commissie voor het Vrijzinnig Protestantisme.
Meer informatie over Roessingh

Nicolette Adriana Bruining (1886-1963)
bruiningNa haar theologiestudie aan de UvA gaf Bruining een aantal jaar godsdienstles. Zij was in die tijd reeds bestuurlijk actief bij de VVH en zorgde er samen met Everhard Spelberg voor dat vanaf 1926 het vrijzinnig-protestantse geluid door middel van de Vrijzinnig Protestantsche Radio Omroep (V.P.R.O.) te horen was. Vanaf het oprichtingsjaar tot 1956 was zij voorzitter van de V.P.R.O. en werkte zij nauw samen met Spelberg die de rol van secretaris vervulde. In de jaren vijftig hield zij voor de omroep een lange serie korte radiopraatjes die de naam Vandaag droegen en waarin zij haar mening over allerlei toentertijd actuele onderwerpen gaf.
Meer informatie over Bruining

Willem Banning (1888-1971)
banningBanning begon als onderwijzer en ontwikkelde zich later als theoloog tot een gezaghebbend religieus-socialist. Hij was de belangrijkste initiator van de Nederlandse Woodbrookers die hun thuis vonden in Barchem (de zgn. Barchembeweging), en daarmee de grondlegger van het vormingswerk in Nederland. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij buitengewoon hoogleraar kerkelijke en wijsgerige sociologie te Leiden en was hij één van de oprichters van de PvdA.
Meer informatie over Banning


Everhard Dirk Spelberg (1898-1968)
spelbergNa zijn studie theologie in Utrecht en Leiden werd Spelberg predikant in Egmond aan den Hoef en later in Nijmegen. In 1926 was Spelberg één van de oprichters van de V.P.R.O., samen met Nicolette Bruining. Hij verzorgde vele uitzendingen, zoals morgen- en avondwijdingen en religieuze voordrachten. Zijn bekendste programma was de serie Gesprekken met luisteraars. Deze radiopraatjes vormen de basis voor zijn dissertatie over de ‘radiogemeente’. Spelberg bleef in dienst van de omroep tot zijn pensioen in 1964.
Meer informatie over Spelberg


 

Deel dit