Irenekerk

Angst als goede en slechte raadgever

ANGST ALS GOEDE EN SLECHTE RAADGEVER.
Prof. dr. Hetty Zock

Je keel knijpt dicht, je maag trekt samen, je verstart. Je voelt je zoals een konijntje 's nachts in de felle kopkampen van een auto. Dat gebeurt er als je bangbent - als je een auto in volle vaart op je af ziet komen, als je denkt aan een naar medisch onderzoek dat je moet ondergaan, als je je zorgen maakt over de toekomst. 'Vrees niet, wees niet bang!' Dat is dan gemakkelijker door Gabriël gezegd dan gedaan. Aan de ene kant is angst nuttig. Het is een instrument om te overleven, ontstaan in de lange evolutie van mens en dier. Angst wijst op gevaar en bereidt het lichaam voor om te vechten of te vluchten. Adrenaline wordt aangemaakt. Soms is het eenvoudigweg verstandig om doodstil te blijven staan - misschien ziet de leeuw of beer je dan over het hoofd. Logisch dat mensen bang zijn voor het onbekende: daar kan allerlei gevaar in schuilen.
Anders wordt het als het gaat over de figuurlijke leeuwen en beren die wij op onze weg zien. We weten best dat het geen zin heeft om je van tevoren zorgen te maken ('Een mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest maar dat niet op komt dagen'). En als je je verzet tegen pijn, wordt de pijn alleen maar erger. Dan is angst contraproductief. Angst mag dan een nuttig overlevingsmechanisme zijn, maar heel vaak is zij een slechte raadgever.
Angst gaat ook gepaard met een vernauwd bewustzijn en beperkt je bewegingsruimte: je bent alleen maar bezig met het gevaar dat je ziet. Door angst bevangen kun je niet rustig meer nadenken. Je wereld wordt klein, je kunt de dingen niet meer in de juiste proportie zien en je raakt in jezelf opgesloten. Je hebt dan geen oog meer voor mogelijke oplossingen, voor nieuwe heilzame perspectieven.
'Wees niet bang!' zeggen de engelen, raadgevers uit een onbekende wereld van Licht. Wees niet bang om je te verliezen in het onbekende, ongehoorde. Laat los, kijk om je heen, kijk naar boven. Er is meer mogelijk dan je denkt en ervaart. Als je de angst loslaat, word je ontspannen en vrijer. Er ontstaat ruimte om te denken en om je heen te kijken, en ook meer ruimte voorandere mensen. Je betrokkenheid op anderen wordt weer groter. Als je geleefd wordt door de angst (hoe reëel het gevaar ook is), zit je in je eigen kleine wereld opgesloten. Bevrijd van angst ben je niet alleen maar bezig met overleven, maar kun je voluit gaan leven. Laat los. Zou het pasgeboren Kind later niet zeggen: 'Wie zijn leven wil behouden, moet het durven verliezen'? Wees niet bang'